Is een dak op het oosten of westen de moeite waard?
Zet de offerte die u heeft naast wat een dak in uw land werkelijk opbrengt: terugverdientijd, opbrengst over de levensduur, en wat een zelf opgewekte kilowattuur u echt kost.
Gemiddelde voor Nederland: 25.58c/kWh — Eurostat, de tweede helft van 2025.
Het antwoord verrast, en de reden heeft meer te maken met wanneer de stroom binnenkomt dan met hoeveel het er is.
Veelvoorkomende gevallen
Wat de kosten bepaalt
Een oost-westopstelling wekt ongeveer 83 % op van wat dezelfde panelen naar de evenaar gericht zouden doen, en om dat getal praten installateurs mensen er soms vanaf. Het verdient een tweede blik. Het verlies is echt, maar de vorm van de opbrengst verandert ook: in plaats van een hoge middagpiek krijgt u een brede curve met vermogen 's ochtends en opnieuw 's avonds — precies wanneer huishoudens werkelijk stroom gebruiken.
Dat verhoogt het deel dat u zelf verbruikt, en een zelf gebruikte kilowattuur is ongeveer drie keer zoveel waard als een teruggeleverde. Een oost-westdak dat 17 % minder opwekt kan dus financieel vergelijkbaar uitpakken met een dak op het zuiden dat zijn middagpiek voor een habbekrats aan het net levert. Het spreidt de opwek ook over meer uren, wat een batterij beter past en de terugleverlimiet die sommige netten opleggen minder belast. Een slechtere opwekker is niet automatisch een slechtere investering.
Zo wordt het berekend
Een zonnestroominstallatie is de stroom waard die u daardoor niet hoeft te kopen, plus het weinige dat teruglevering oplevert. Die twee zijn niet evenveel waard, en daar zit de hele subtiliteit van de som. Een kilowattuur die u gebruikt op het moment van opwekken bespaart de volle consumentenprijs; een teruggeleverde kilowattuur levert alleen de terugleververgoeding op, meestal een fractie daarvan. Het deel dat u zelf verbruikt verschuift het antwoord dus meer dan de grootte van de installatie — en daarom verandert overdag thuis zijn, of een batterij toevoegen, de terugverdientijd veel sterker dan panelen bijleggen. Wat het dak opwekt is het makkelijke deel: een kilowattpiek levert op een gegeven plek een bekende hoeveelheid, gecorrigeerd voor de ligging en voor wat er in de weg staat.
Waar dit van uitgaat
- De opbrengst komt van PVGIS, het model van het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek van de Europese Commissie, voor een dakgebonden installatie onder de optimale hellingshoek gericht op de evenaar, met 14 % systeemverliezen. Het cijfer is gewogen naar bevolking over de grootste steden van elk land, en beschrijft dus waar mensen daadwerkelijk wonen en niet de zonnigste hoek van de kaart.
- De oriëntatiefactoren ten opzichte van dat beste geval zijn: 96 % bij 45° ernaast, 83 % op het oosten of westen, 66 % bij 135° en 58 % van de evenaar af. Ze zijn representatief voor gematigde breedtegraden — een oost-westdak verliest minder in Zuid-Spanje, waar de zon hoog staat en de dag lang is, dan in Schotland waar geen van beide geldt.
- Schaduw wordt toegepast als een vlak verlies van 8 %, 20 % of 35 %. Echte schaduw is veel specifieker dan dat, en erger dan een simpel percentage bij een stringomvormer, waar één beschaduwd paneel alle panelen in dezelfde string meetrekt. Een resultaat met schaduw is een reden om de installateur om een echte schaduwanalyse te vragen, geen antwoord.
- Er wordt aangenomen dat panelen 0,5 % van hun opbrengst per jaar verliezen, het gebruikelijke gegarandeerde percentage. De terugverdientijd wordt jaar voor jaar berekend in plaats van kosten gedeeld door de opbrengst van het eerste jaar, omdat latere jaren minder opwekken en de simpele deling een lange terugverdientijd stilletjes mooier maakt.
- De standaard terugleververgoeding is een vuistregel — ongeveer een derde van het afnametarief — en geen gepubliceerd cijfer. De regelingen lopen sterk uiteen: Duitsland heeft een wettelijk tarief, het Verenigd Koninkrijk laat het aan elke leverancier, Nederland bouwt de salderingsregeling af, in Australië verschilt het per staat. Vul uw eigen tarief in.
- Er wordt niets gerekend voor vervanging van de omvormer, die de meeste installaties eens in 25 jaar nodig hebben, voor reiniging en onderhoud, of voor subsidies, rente op een lening of de fiscale behandeling waar u woont. Evenmin voor stijgende stroomprijzen, die er over 25 jaar zeker komen — stijgende prijzen maken zonnepanelen sneller rendabel dan hier staat.
- Het ingevulde tarief is een gemiddelde waarin de vaste kosten over het jaarverbruik zijn uitgesmeerd, dus het ligt hoger dan wat één extra kilowattuur echt kost. Het tarief van je eigen rekening invullen geeft een nauwkeuriger antwoord.
Vragen
Moet ik alleen het beste dakvlak beleggen?
Zelden. De vaste kosten — steiger, werkdag, omvormer, papierwerk — zijn al betaald zodra de klus überhaupt gebeurt, dus de panelen op het tweede vlak kosten weinig meer dan het materiaal. Moderne omvormers verwerken zonder moeite twee strings met verschillende oriëntatie, en spreiden over beide vlakken vlakt de opbrengstcurve af, wat het eigen verbruik meestal verhoogt.
Zijn zonnepanelen het waard?
Vul uw eigen offerte hierboven in en het antwoord is geen kwestie van mening meer. De test die telt is de kostprijs per opgewekte kilowattuur: wekt de installatie stroom op voor minder dan u nu aan het net betaalt, dan verdient hij zichzelf terug en gaat daarna door. In grote delen van Europa komt een eerlijk geprijsde installatie op een behoorlijk dak ruim onder het consumententarief uit. Wat een specifiek geval onderuit haalt is vrijwel altijd een van drie dingen: een zwaar beschaduwd dak, een prijs ver boven het gangbare, of vrijwel alles terugleveren omdat er niemand thuis is.
Waarom telt zelf verbruiken zo zwaar?
Omdat de twee dingen die een opgewekte kilowattuur kan doen heel verschillend waard zijn. Thuis gebruikt bespaart hij de volle consumentenprijs. Teruggeleverd levert hij de terugleververgoeding op, vaak een derde daarvan. Een kilowattuur verplaatsen van de terugleverkolom naar de eigen-verbruikkolom is dus telkens het verschil tussen die twee waard. Dat ene feit verklaart waarom een batterij, een boiler op een tijdklok of simpelweg de wasmachine om twaalf uur de terugverdientijd meer verbeteren dan een extra paneel.
Verdient een thuisbatterij zichzelf terug?
Soms, en het is veel krapper dan het verkoopverhaal doet vermoeden. Een batterij wekt niets op: hij verschuift alleen kilowatturen van teruglevering naar eigen verbruik, dus zijn waarde is begrensd door het gat tussen die twee tarieven, maal wat hij daadwerkelijk verschuift. Vergelijk de twee instellingen hierboven: het eigen verbruik gaat van ongeveer een derde naar ongeveer zeventig procent, wat echt geld is, maar de offerte stijgt met duizenden en de meeste batterijen zijn gegarandeerd voor minder cycli dan 25 jaar. Hij loont veel eerder waar teruglevering slecht betaalt en stroom duur is.
Hoe lang gaan zonnepanelen mee?
Langer dan de terugverdientijd, en daar gaat het om. Panelen worden meestal gegarandeerd om na 25 jaar nog rond de 80 tot 85 % van hun oorspronkelijke vermogen te leveren, en de meeste werken daarna gewoon door — de 25 jaar die hier worden gebruikt zijn een garantietermijn, geen levensduur. De omvormer is het onderdeel dat onderweg meestal eenmaal vervangen moet worden, wat deze rekenhulp niet meetelt en waar u rekening mee moet houden.
Is een oost-westdak de moeite waard?
Meestal wel, en meer dan de kale cijfers suggereren. Een oost-westopstelling wekt ongeveer 83 % op van wat dezelfde panelen naar de evenaar gericht zouden doen, wat een fors verlies lijkt tot u ziet wanneer het binnenkomt: 's ochtends en 's avonds in plaats van geconcentreerd rond het middaguur. Dat past beter bij het verbruik in huis, dus een groter deel wordt tegen de volle prijs zelf gebruikt in plaats van goedkoop teruggeleverd. Een slechtere opwekker kan een betere investering zijn.
Moet ik het hele dak vol leggen?
Dat hangt af van wat er met het overschot gebeurt. Grotere installaties kosten minder per kilowatt, omdat steiger en werkdag niet meekrimpen, dus de opwek is goedkoop. Maar elk extra paneel wordt eerder teruggeleverd dan verbruikt, en een teruggeleverde kilowattuur is een fractie waard van een die u zelf gebruikt. Is uw terugleververgoeding redelijk, dan is het dak vol leggen meestal juist; betaalt hij slecht, dan is er een omvang waarboven extra panelen nauwelijks nog iets opleveren.
Werken zonnepanelen in bewolkte landen?
Ja, en de cijfers hierboven laten het zien: het Verenigd Koninkrijk zit rond 944 kWh per kilowattpiek per jaar tegenover 1.523 in Spanje. Dat is een reëel verschil, maar eerder een derde dan de ordegrootte die mensen zich voorstellen. Panelen draaien op daglicht, niet op warmte, en verliezen zelfs wat rendement als ze heet worden — een koele heldere dag in Noord-Europa zit dicht bij hun ideale omstandigheden.
Verwante rekenhulpen
- Wat kost het om een apparaat te gebruiken? Bereken wat een apparaat kost per keer, per maand en per jaar met je eigen tarief — inclusief wat het op stand-by verbruikt.
- Wat kost het om deze kamer te verwarmen? Bereken hoeveel warmte een kamer werkelijk verliest, welk vermogen er nodig is, en wat het kost om hem op temperatuur te houden per uur, per maand en over een hele winter.
Bronnen
- PVGIS 5.2, EC Joint Research Centre — grid-connected PV performance tool — gecontroleerd op 2026-08-28
- PVGIS — data sources and calculation methods — gecontroleerd op 2026-08-28
Tarieven van Eurostat voor de tweede helft van 2025. Laatst gecontroleerd op 28 augustus 2026.